CSKH HN
024.7307.8999
CSKH HCM
028.3868.0909

Xẹp đốt sống loãng xương – Những điều cần biết

Xẹp đốt sống do loãng xương là trạng thái gãy xương siêu nhỏ trong đốt sống (vi chấn thương), do lún ép các thân đốt sống gây nên bởi tình trạng mất chất xương từ từ, kín đáo.

Khái niệm loãng xương

Là hiện tượng tăng phần xốp của xương do giảm số lượng tổ chức xương, giảm trọng lượng của một đơn vị thể tích, là hậu quả của việc suy giảm các khung protein và lượng calci gắn với các khung xương gây tổn hại đến vi cấu trúc của mô xương dẫn đến giòn xương và tăng nguy cơ gẫy xương.

Phân loại loãng xương

Loãng xương nguyên phát: không tìm thấy căn nguyên nào, do tuổi tác và/hoặc tình trạng mãn kinh ở phụ nữ. Do quá trình lão hóa của tạo cốt bào gây nên thiểu sản xương (tốc độ hủy xương nhanh hơn tạo xương).
+ Từ 51- 65 tuổi, tỷ lệ xẹp đốt sống giữa nữ/nam là 6/1
+ Sau tuổi 75, tỷ lệ gãy cổ xương đùi giữa nữ/nam là 2/1
+ Tỷ lệ phụ nữ có xẹp đốt sống hoặc gãy đầu dưới xương quay sau mãn kinh cao gấp 5 lần tỷ lệ phụ nữ gãy cổ xương đùi.
+ Tỷ lệ người có gãy cổ xương đùi tăng từ từ theo tuổi. Vào những năm cuối của cuộc đời, tỷ lệ này tăng dần theo cấp số mũ.
+ Từ tuổi 85 trở lên, tỷ lệ xẹp đốt sống và gãy cổ xương đùi là 1:1
Loãng xương thứ phát: do các nguyên nhân như các yếu tố cơ học, di truyền, thiếu canxi, Vitamin D, sử dụng corticoid, heprin kéo dài…
Đối với phụ nữ ở tuổi >65 tuổi, có 2 yếu tố quyết định sự mất chất xương (loãng xương):
+ Mất chất xương liên quan đến tuổi: diễn biến chậm, liên tục suốt đời.
+ Mất chất xương liên quan đến mãn kinh: diễn biến nhanh sau mãn kinh một thời gian ngắn. Do sự giảm hoocmon estrogen nhanh chóng theo cấp số mũ dẫn đến khối lượng xương mất khoảng 20%. Sau đó là thời kỳ mất chất xương từ từ như thời gian trước mãn kinh.

Xẹp đốt sống do loãng xương

Khi loãng xương, hiện tượng xẹp đốt sống có thể gây ra bởi những tác động, vận động đôi khi rất nhỏ người bệnh không để ý và chủ quan như:
+ Ngã dồn theo phương thẳng đứng: ngã từ trên cao, vác gánh nặng, ngã ngồi đập mông (đôi khi đặt mông nhẹ xuống nền), trượt chân ngã…
+ Động tác xoắn vặn, nghiêng, cúi, ngửa quá mức, hoặc thậm chí những cử động xoắn vặn rất nhỏ trong sinh hoạt hàng ngày.
+ Chấn thương trực tiếp vào cột sống: va đập trực tiếp vào cột sống
Khoảng 2/3 bệnh nhân loãng xương bị tổn thương cột sống không có triệu chứng hoặc không được chẩn đoán cho tới khi có dấu hiệu phát hiện trên X-quang hoặc bệnh khân đến khám vì các nguyên nhân khác.
Xẹp đốt sống lưng thường gặp ở những người cao tuổi do loãng xương
Xẹp đốt sống lưng thường gặp ở những người cao tuổi do loãng xương

Triệu chứng xẹp đốt sống do loãng xương

Các triệu chứng chính:
Thường gặp nhất là đau cột sống tại vùng tổn thương
– Đau có tính chất cơ năng, đau dai dẳng, tăng dần.
– Hạn chế vận động do đau.
– Đau làm người bệnh nhân không thể ngồi, đứng dậy và đi lại được. Nhiều người bệnh không dám cử động do đau.
– Đau đáp ứng với thuốc giảm đau thông thường
Có thể thấy giảm chiều cao trong trường hợp xẹp nhiều đốt sống hay mức độ xẹp nhiều.
– Biến dạng cột sống: gù, vẹo cột sống, trượt đốt sống… (thường tiến triển thời gian dài).
Trường hợp nặng, bệnh nhân đến muộn, có thể chèn ép vào tủy sống hay rễ thần kinh dẫn đến đau, yếu liệt vận động chân…

Chẩn đoán xẹp đốt sống loãng xương

– Chẩn đoán xẹp đốt sống: dựa vào chụp Xquang, cắt lớp vi tính
+ Chụp cộng hưởng (MRI) từ đánh giá tình trạng phù nề thân đốt sống.
  • MRI phù nề có đốt sống: xẹp gãy mới cần can thiệp
  • MRI không có phù nề thân đốt: gãy xương đã lành và triệu chứng đau trên lâm sàng là do nguyên nhân khác mà không phải tại đốt sống tổn thương.
– Chẩn đoán xác định loãng xương khi mật độ chất khoáng của xương (BMD-Bonne Mineral Density) theo chỉ số T (T-score) ≤ -2,5.

Điều trị

Các phương pháp điều trị bao gồm: Nội khoa, can thiệp thủ thuật và phẫu thuật

Nội khoa

  •   Chỉ định:
Lâm sàng: bệnh nhân không đau hoặc đau ít (mức độ đau < 4 điểm theo thang điểm VAS)
Cận lâm sàng: Lún xẹp, vỡ xương dưới 40% thân đốt sống.
  •   Phương pháp:
Điều trị bao gồm kết hợp các biện pháp không dùng thuốc và có dùng thuốc
Không dùng thuốc (chủ yếu là các biện pháp dự phòng):
+ Vận động sớm, tránh ngồi, nằm lâu tại giường làm tăng nguy cơ mất chất xương, biến chứng viêm phổi, nhiễm trùng…
+ Đeo đai cố định cột sống khi có chấn thương
+ Chế độ ăn giàu calci từ khi còn niên thiếu, khi còn trẻ và không bao giờ là muộn. Nếu caand thiết thì bổ sung calci-vitamin D dưới dạng thuốc. Tránh sử dụng thuốc lá và rượu.
+ Tránh ngã và tránh các chấn thương trong sinh hoạt hàng ngày.
Dùng thuốc:
Các thuốc: giảm đau, thuốc dự phòng và điều trị loãng xương.

Các thủ thuật can thiệp ít xâm lấn

  • Chỉ định:
– Trường hợp vỡ xẹp mới ( chụp cộng hưởng từ có phù tủy xương sau chấn thương không quá 3 tháng)
– Sau 2 – 6 tuần điều trị bảo tồn (vật lý trị liệu, dùng thuốc) thất bại (thang điểm đau VAS > 4 điểm)
  • Phương pháp: Bơm cement sinh học có bóng và không bóng vào đốt sống xẹp (tác dụng hàn gắn ổ gãy trong đốt sống, làm vững đốt sống)
Tạo hình thân đốt sống bằng bơm cement

Phẫu thuật cố định cột sống bằng nẹp vít

  • Chỉ định :
– Gãy xẹp mất vững cột sống
– Có tổn thương thần kinh (có chèn ép, có yếu, liệt)
Riêng trường hợp liệt tủy hoàn toàn có sốc tủy, cần coi như liệt tủy không hoàn toàn cần phẫu thuật cấp cứu.
Xem thêm:
Vì sao bạn nên chọn Vietlife
Phòng khám đạt chuẩn quốc tế
Đội ngũ bác sĩ là Phó giáo sư, Tiến sĩ đầu ngành
Chi phí khám bệnh chỉ từ 300.000 vnđ
Đăng ký tư vấn khám chữa bệnh

Xem thêm

Copyright ©2018 VietlifeClinic. All Rights Reserved